Ψυχοθεραπεία και Αποκατάσταση Δρ Τέσσα Χριστοδούλου

Κλινική και Δικαστική Ψυχολόγος – Νευροψυχολόγος            Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια

Επιλόχειος Κατάθλιψη

 

 

 

 

 

Της Δρ Τέσσας Χριστοδούλου PhD, CPsych, AFBPsS

        Η εγκυμοσύνη και η λοχεία θεωρούνται  από τις σημαντικότερες περιόδους στη ζωή μίας γυναίκας. Κατά τη διάρκεια αυτής,  η νέα μητέρα αναλαμβάνει πλέον και ενεργά το ρόλο της θεμελιώνοντας τη  σωματική και ψυχική υγεία του βρέφους. Η μητέρα παρέχει συναισθηματική, ασφάλεια και φροντίδα. Προϋπόθεση για την ομαλή διεξαγωγή είναι  το περιβάλλον αλλά και η καλή συναισθηματική διάθεση.  Η λοχεία είναι μια ιδιαίτερα φορτισμένη περίοδος γεμάτη με πολλές προσδοκίες, έντονη ανησυχία, αγωνία και σωματική εξάντληση από την πλευρά της μητέρας. Οι προσδοκίες αυτές διαψεύδονται συχνά καθώς το δέσιμο δεν είναι πάντα τόσο άμεσο. Ενδέχεται κάποιες φορές  να εμφανιστούν αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα που μεταφράζονται και ως προβληματική συμπεριφορά απέναντι στο βρέφος. 1 στις 10 γυναίκες είναι πιθανόν και μπορεί να εμφανίσει Επιλόχειο Κατάθλιψη.  Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζουν διακυμάνσεις και γίνονται εντονότερα σε συγκεκριμένες ώρες όπως το πρωί ή αργά το απόγευμα.

Οι λόγοι εμφάνισης της διαταραχής δεν είναι απολύτως γνωστές. Ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν μία σειρά κληρονομικών και ψυχοκοινωνικών παραγόντων ως συνυπεύθυνα. Νέες μητέρες με προηγούμενο προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κάποιας Συναισθηματικής ή Αγχώδους διαταραχής, έλλειψη υποστήριξης, πρόωρο τοκετό, απώλεια της μητέρας σε μικρή ηλικία, οικονομικά προβλήματα και πένθος διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της διαταραχής. Βέβαια η Επιλόχειος Κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς συγκεκριμένο λόγο όπως επίσης και η παρουσία των παραπάνω μπορεί να επιβαρύνει αλλά δεν οδηγεί απαραίτητα στην εμφάνιση της.

Μετά από μία εγκυμοσύνη, οι ορμονικές αλλαγές που εμφανίζονται μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα  Κατάθλιψης. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνονται τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη που σχετίζονται με την σύλληψη και την γέννηση. Στις πρώτες 24 ώρες μετά από τον τοκετό, το ποσοστό αυτών των ορμονών μειώνεται γρήγορα, στα κανονικά προ εγκυμοσύνης επίπεδά και αυτή η ταχεία αλλαγή στα επίπεδα των ορμονών, μπορεί να οδηγήσει σε Επιλόχειο Κατάθλιψη.

Άλλοι λόγοι που συμβάλλουν στην εμφάνιση της περιλαμβάνουν τα επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδή αδένα που επίσης μειώνονται μετά από τη γέννα με κύρια συνέπεια την εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Επιπλέον, οι γυναίκες χρειάζονται αρκετό χρόνο για να αναπληρώσουν τα αποθέματα σεροτονίνης στον εγκέφαλο, μετά από κάποιο έντονο στρεσσογόνο γεγονός όπως είναι μία εγκυμοσύνη που επιφέρει έντονη κόπωση ιδιαιτέρως αν ο τοκετός είναι δύσκολος.

Το άγχος, το αίσθημα πίεσης από τις αλλαγές και οι αυξημένες ευθύνες της νέας μητέρας μετά τη γέννηση μπορεί να οδηγήσουν σε άστατο ύπνο με αποτέλεσμα την μη ανάκτηση των δυνάμεων της. Κάποιες μητέρες μπορεί επιπλέον να βιώσουν συναισθήματα απώλειας της ταυτότητας, του ρόλου, της σιλουέτας, της αίσθησης να είναι ελκυστική.

Πολύ σημαντικό ρόλο επίσης παίζουν και το συναισθηματικό περιβάλλον της μητέρας κατά την παιδική της ηλικία και τα βιώματά της όπως επίσης και η συμβολή του πατέρα.

Τα συμπτώματα της Επιλόχειου Κατάθλιψης μπορεί να εμφανιστούν σε ένα διάστημα μεταξύ 24 ωρών ως 6 μηνών μετά τη γέννηση και περιλαμβάνουν: κακή διάθεση/ έντονη θλίψη, έλλειψη ικανοποίησης και ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κάποτε πρόσφεραν ευχαρίστηση, προβλήματα στον ύπνο, κόπωση, ευερεθιστότητα, συναισθηματική φόρτιση, μείωση/ αύξηση βάρους, μείωση ενεργητικότητας, ανησυχία ότι μπορεί να βλάψει το βρέφος, αισθήματα αναξιότητας, οξυθυμία, απόρριψης ή ενοχής, δυσκολία συγκέντρωσης, σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονία, ψυχοσωματικά συμπτώματα, άρνηση ενασχόλησης με το παιδί ή επιθετικότητα προς αυτό, ευσυγκινησία, έμμονες και ανεξήγητες ιδεοληψίες, διαταραχή των διαπροσωπικών σχέσεων. Παρόλο οι νέες μητέρες κουράζονται τον πρώτο καιρό η κατάθλιψη δημιουργεί επιπρόσθετα αισθήματα κόπωσης που οδηγεί σε υπερένταση. Το άγχος είναι χαρακτηριστικό και η νέα μητέρα μπορεί να ανησυχεί υπερβολικά να μείνει μόνη με το μωρό. Έστω κι αν οι μητέρες συχνά ανησυχούν ότι θα κάνουν κακό στο μωρό αυτό συμβαίνει σπάνια. Είναι απαραίτητο να αναγνωρίζεται η Επιλόχειος Κατάθλιψη μέσω των συμπτωμάτων της και να διαχωρίζεται από τα ήπια καταθλιπτικά συμπτώματα που είναι αρκετά συχνά μετά την εγκυμοσύνη.

Συχνά μπορεί την τρίτη ή τέταρτη ημέρα μετά τη γέννα, οι νέες μητέρες να νιώθουν έλλειψη σιγουριάς και αυξημένη ευσυγκινησία. Αυτό είναι γνωστό ως «μελαγχολία της λοχίας» και περνάει μετά από μερικές ημέρες.

Η Επιλόχειος Ψύχωση μπορεί να συνυπάρχει με καταθλιπτικά συμπτώματα. Πρόκειται για μια σοβαρή πάθηση η οποία χρειάζεται θεραπεία και υποστήριξη. Προσβάλλει περίπου 1 στις 500 γυναίκες, συνήθως μερικές μέρες ή εβδομάδες μετά τη γέννα. Εμφανίζεται με γρήγορες αλλαγές στη διάθεσή, περίεργες πεποιθήσεις και απρόβλεπτη συμπεριφορά. Η Επιλόχειος Ψύχωση είναι πιο συχνή σε γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό, διπολικής (μανιοκαταθλιπτικής) διαταραχής ή προηγούμενο επεισόδιο Επιλόχειου Ψύχωσης ή Διπολικής Διαταραχής.

Τέλος η κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ ότι νομίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι, και η πάσχουσα μπορεί να βοηθηθεί με τον ίδιο τρόπο όπως και στην επιλόχεια κατάθλιψη.

Η Επιλόχειος Κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί και στους άντρες αν και είναι πολύ πιο συνηθισμένη στις γυναίκες. Η γέννηση ενός μωρού μπορεί να αποτελέσει πηγή στρες και για τους δύο γονείς. Ο πατέρας μπορεί να δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στην καινούρια κατάσταση, τόσο λόγω των πρακτικών προβλημάτων της φροντίδας ενός μωρού, όσο και επειδή η σύντροφός τους δίνει όλη της την προσοχή στο μωρό. Η Επιλόχειος Κατάθλιψη σε οποιονδήποτε από τους δύο γονείς μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στη σχέση.

Συμβουλές αυτοβοήθειας για πριν την εγκυμοσύνη:

- μην προσπαθείτε να κάνετε τα πάντα. Προσπαθήστε να κάνετε λιγότερα για να μην κουραστείτε. Αν εργάζεστε να τρώτε συχνά γεύματα και προσπαθείτε να  χαλαρώνετε

- μην μπείτε σε διαδικασία μετακόμισης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή 6 μήνες μετά

-κάνετε φιλίες με ζευγάρια που περιμένουν μωρό ή μόλις έγιναν γονείς

-να μοιράζεστε τα συναισθήματα σας

-αν στο παρελθόν είχατε κατάθλιψη ενημερώστε τον γυναικολόγο ή τον παθολόγο σας για να σας παραπέμψει σε κάποιο επαγγελματία ψυχικής υγείας

Συμβουλές αυτοβοήθειας αφού έρθει το μωρό:

- μιλήστε για το πως αισθάνεστε. Αν δεν θέλετε να μιλήσετε στην οικογένεια ή τους φίλους σας μιλήστε στο γιατρό σας

- εκμεταλλευτείτε όλες τις ευκαιρίες ξεκούρασης και αναζητείστε υποστήριξη

- να καταναλώνετε φρέσκιες σαλάτες και φρούτα, γάλα και δημητριακά πλούσια σε βιταμίνες.

Πώς μπορείτε να βοηθηθείτε από τους άλλους;

-μην σοκάρεστε, θυμώνετε ή απογοητεύεστε αν η σύζυγος, σύντροφος η αδελφή σας εκμυστηρευτεί ότι δεν νιώθει καλά μετά την εγκυμοσύνη. Δώστε της χρόνο να μιλήσει και να είστε εκεί για να την ακούσετε

-αν υπάρξει διάγνωση να μην δείξετε την δυσαρέσκεια ή το φόβο σας είναι συχνό και θεραπεύεται

-ρωτήστε πως μπορείτε να βοηθήσετε με τις διάφορες δουλειές μέσα στο σπίτι για να την ξεκουράσετε

Η Γνωστική Συμπεριφορικη Θεραπεία (ΓΣΘ) μίας βραχείας διάρκειας παρέμβαση (18-24 συνεδρίες) και  είναι μια από τις πιο ενδεδειγμένες για την αντιμετώπιση της Επιλόχειου Κατάθλιψης. Ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει να δείτε τον τρόπο με τον οποίο σκέπτεστε και συμπεριφέρεστε και σας οδηγεί σε καταθλιπτική διάθεση προκειμένου να σας βοηθήσει να τον αλλάξετε. Η έκφραση των συναισθημάτων δυστυχίας, απελπισίας, έλλειψη ικανοποίησης και απώλεια ενδιαφέροντος για ευχάριστα πράγματα είναι ιδιαίτερα σημαντική και βοηθητική. Η διάγνωση της Επιλόχειου Κατάθλιψης είναι συχνή και δε θα πρέπει να γεμίζει την γυναίκα με συναισθήματα φόβου ή άγχους. Είναι απαραίτητο να αναζητηθεί ψυχοθεραπευτική βοήθεια αν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυται η χρήση αντικαταθλιπτικής αγωγής σε συνεργασία με Ψυχίατρο.

Your email address will not be published.