Επιλόχειος Κατάθλιψη και Ψύχωση

Η λοχεία είναι μία σημαντική περίοδος στη ζωή της γυναίκας καθώς θεμελιώνεται η σχέση ανάμεσα στην μητέρα και το βρέφος. Όμως η ανησυχία σχετικά με τις προσδοκίες της φορτισμένης περιόδου μπορεί να μειώσει τον ενθουσιασμό.
Τα συμπτώματα των Baby Blues εμφανίζονται μέσα στις τρεις πρώτες μέρες μετά τον τοκετό και υποχωρούν σταδιακά. Μέχρι και το 80% αντιμετωπίζει μεταπτώσεις στην διάθεση που συνοδεύονται από θλίψη, ενοχές, αίσθημα ανικανότητας, απογοήτευσης και νοητικές διαταραχές. Αν τα συμπτώματα επιμείνουν πάνω από 2 εβδομάδες χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση για το ενδεχόμενο μετάπτωσής τους σε επιλόχειο κατάθλιψη.
Η επιλόχειος κατάθλιψη εμφανίζεται στο 20-40% των λεχώνων. Αν και η κόπωση είναι αναμενόμενη, τα συμπτώματα της δυσαρέσκειας και της δυσφορίας δημιουργούν επιπρόσθετη κούραση. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μεταξύ 24 ωρών έως και 6 μηνών μετά την γέννηση και περιλαμβάνουν: άσχημη διάθεση, έντονη θλίψη, έλλειψη ικανοποίησης και ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κάποτε πρόσφεραν ευχαρίστηση, προβλήματα στον ύπνο, εύκολη κόπωση, φόρτιση, μεγάλη αύξηση ή μείωση βάρους, ατονία, ανησυχία ή άγχος χωρίς προφανή λόγο, αισθήματα αναξιότητας, ενοχών, δυσκολία συγκέντρωσης, αυτοκτονικό ιδεασμό, μειωμένη λίμπιντο, ημικρανίες, μυϊκοί πόνοι, ταχυπαλμία, ζαλάδες, άρνηση ενασχόλησης ή επιθετικότητα προς το παιδί και ευσυγκινησία. Οι μητέρες ανησυχούν επίσης ότι μπορεί να βλάψουν το βρέφος κάτι το οποίο συμβαίνει σπάνια ακόμα και σε περιπτώσεις κόπωσης ή αγανάκτησης αν αισθανθούν ότι το χτυπούν ή το τραντάζουν.
Η Γνωστική Συμπεριφορική θεραπεία είναι από τις πιο ενδεδειγμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Ο θεραπευτής βοηθά να εντοπίσετε τον διαστρεβλωμένο τρόπο σκέψης, τα αρνητικά συναισθήματα που οδηγεί σε καταθλιπτική διάθεση και συμπεριφορά ώστε να τον τροποποιήσετε. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν έντονα συμπτώματα ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμακοθεραπείας είναι ο πιο αποτελεσματικός.
Οι γυναίκες με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό ψυχικής διαταραχής διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης. Επιπρόσθετα, στρεσσογόνα γεγονότα αποτελούν συμπληρωματικούς κοινωνικούς παράγοντες ρίσκου. Βιολογικά οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αναπληρώσουν τα αποθέματα σεροτονίνης, και ντοπαμίνης μετά από κάποιο έντονο στρες όπως ο τοκετός οι ορμονικές αλλαγές να προκαλέσουν ανάλογα συμπτώματα. Παρόλα αυτά μπορεί να εμφανιστεί χωρίς συγκεκριμένο λόγο όπως και η παρουσία των παραπάνω παραγόντων δεν οδηγεί απαραίτητα στην εμφάνιση της.
Αν αναγνωρίζετε κάποια από αυτά τα συμπτώματα δεν χρειάζεται να νιώθετε ενοχές καθώς δεν σας καθιστούν αδύναμη. Είναι βασικό όμως να αναζητήσετε βοήθεια προκειμένου να αντιμετωπίσετε τις επιπτώσεις τόσο στον εαυτό όσο και το μωρό σας. Η κατάθλιψη έχει σχετιστεί με προβλήματα συμπεριφοράς και διάθεσης στα παιδιά όπως εκρήξεις θυμού, επιθετικότητας, δυσκολίας στον ύπνο και την όρεξη, υπερκινητικότητα και άγχος αποχωρισμού. Δυσκολίες επίσης μπορεί να παρουσιαστούν στην νοητική ανάπτυξη, την κοινωνικοποίηση και την αυτοεκτίμηση.
Ο σύντροφος μπορεί να βοηθήσει δείχνοντας κατανόηση στα συναισθήματα και αποφεύγοντας την κριτική. Καθώς η μητέρα και το μωρό χρειάζονται προσαρμογή η υπόλοιπη οικογένεια θα μπορούσε να αναλάβει κάποιες δραστηριότητες ρουτίνας.
Μία γυναίκα που γίνεται για πρώτη φορά μητέρα, είναι πιθανόν να βιώσει συναισθήματα απώλειας της ταυτότητας και του ρόλου, να μην αισθάνεται ελκυστική λόγω των αλλαγών στο σώμα της, όπως επίσης και να μειωθεί ο ελεύθερος της χρόνος καθώς αυξάνονται οι υποχρεώσεις και οι ευθύνες.
Κατάθλιψη όμως μπορεί να εμφανιστεί και κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η γυναίκα έχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης, κατάχρησης ουσιών, μικρή υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους, ανησυχία για το έμβρυο και συζυγικά ή οικονομικά προβλήματα.
Είναι βασικό πριν την εγκυμοσύνη να μην προσπαθείτε να κάνετε τα πάντα και να βρίσκετε χρόνο για ξεκούραση και χαλάρωση. Αν εργάζεστε να τρώτε συχνά γεύματα πλούσια σε βιταμίνες όπως φρούτα και λαχανικά. Μπορείτε επίσης να κάνετε φιλίες με ζευγάρια που έχουν ή περιμένουν μωρό. Αν έχετε εντοπίσει αρνητικές σκέψεις ή συναισθήματα μιλήστε στο γυναικολόγο σας για να σας παραπέμψει σε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Με την γέννηση του μωρού είναι καλό να εκφράζετε τα συναισθήματα σας σε άτομα που βρίσκονται κοντά σας. Αν για όποιον λόγο δεν θέλετε να το κάνετε μιλήστε στο γιατρό σας. Αναζητήστε βοήθεια από τους άλλους και εκμεταλλευτείτε όλες τις ευκαιρίες για να ξεκουράζεστε αλλά και να αντλείτε την υποστήριξη του συζύγου ή συντρόφου.
Το περιβάλλον είναι απαραίτητο να βοηθήσει και να υποστηρίξει την νέα μητέρα. Μην σοκάρεστε ή απογοητεύεστε αν η σύζυγος ή σύντροφος σας εκμυστηρευτεί ότι δεν αισθάνεται ιδιαίτερα ενθουσιασμένη. Δώστε της χώρο και χρόνο να εκφραστεί. Δείξτε υπομονή, υποστηρίξτε την και συμβουλευτείτε έναν ειδικό για το πώς μπορείτε να συμμετέχετε στη θεραπεία.
Η επιλόχειος ψύχωση είναι σπάνια (1 έως 2 / 1000 γεννήσεις) και εμφανίζεται 3 με 14 ημέρες μετά τον τοκετό. Η συμπτωματολογία της περιλαμβάνει έμμονες και παράξενες ιδέες, ψυχαναγκαστικές σκέψεις, ψευδαισθήσεις και παραλήρημα -συνήθως διωκτικό, ιδέες μεγαλείου που προβάλλονται στο παιδί, αϋπνία, σύγχυση και αποδιοργάνωση ενώ παρατηρείται μεταβλητότητα στη συμπεριφορά με εναλλαγές ευφορίας – κλάματος, θυμού-στενοχώριας, κίνδυνο αυτοκτονίας και βρεφοκτονίας. Η νοσηλεία και η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της.

*Η Δρ Τέσσα Χριστοδούλου είναι εκπαιδευμένη επί 3 ετία με εποπτεία στην Ελληνική Εταιρεία για την Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία στη Θεσσαλονίκη και έχει εξειδικευτεί στην διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση της επιλόχειας κατάθλιψης στο Winnicott Research Unit, Reading University

Related posts

Κατάθλιψη Μέρος Β”

Κατάθλιψη Μέρος Β”

Η κατάθλιψη είναι από τις συχνότερες συναισθηματικές διαταραχές. Επηρεάζει αρνητικά την διάθεση και την λειτουργικότητα του ατόμου το οποίο...

Κατάθλιψη Μέρος Α

Κατάθλιψη Μέρος Α

Η Κατάθλιψη διαχωρίζεται με βάση την χρονική της παράμετρο σε: Μοναδικό επεισόδιο: ύπαρξη ενός μεμονωμένου καταθλιπτικού επεισοδίου...