Μηχανισμός Φυγής ή Πάλης

Τι είναι ο Μηχανισμός «Φυγής ή Πάλης»;

Ως όρος η «Φυγή ή Πάλη» (Fight or Flight Response) χρησιμοποίηθηκε αρχικά από έναν Αμερικάνο φυσιολόγο. Ο Walter Cannon είχε ως στόχο να περιγράψει έναν αμυντικό μηχανισμό που εμφανίζεται κάτω από συνθήκες απειλής ή κινδύνου. Ως βιολογική, οργανική διεργασία, οδηγεί στην ενεργοποίηση του Συμπαθητικού Νευρικού Συστήματος, το οποίο ανταποκρίνεται στο ερέθισμα αυξάνοντας την αδρεναλίνη. Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση ποικίλων σωματικών αντιδράσεων. Κάποιες από τις οποίες περιλαμβάνουν οφθαλμολογικές μεταβολές (διαστολή της κόρης των ματιών), των επιπέδων του σακχάρου, της κορτιζόλης, των καρδιακών παλμών και της αρτηριακής πίεσης. Κοινές είναι επίσης και οι διαταραχές στο γαστρεντερικό ή το αναπνευστικό σύστημα (δύσπνοια, αίσθημα πνιγμονής κ.α.). 

Ο Μηχανισμός «Φυγής ή Πάλης» από το παρελθόν ως σήμερα

Ως αμυντικός μηχανισμός, συντελούσε στην εγρήγορση του οργανισμού, την αύξηση της αντοχής και της ταχύτητας αντίδρασης. Με αυτόν τον τρόπο, τα ένβια όντα (άνθρωποι και ζώα), προετοιμάζοντας έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο. Πιο συγκεκριμένα, η επιλογή ήταν είτε να τραπεί σε «Φυγή» είτε να προετοιμαστεί για την «Πάλη» απέναντι στην απειλή. Στο παρελθόν για παράδειγμα, όταν οι άνθρωποι ζούσαν στις σπηλιές, ο Μηχανισμός της «Φυγής ή Πάλης» συνέβαλε στην διάσωση από μία ενδεχόμενη επίθεση ενός άγριου ζώου. Ο τρίτος Μηχανισμός που έχει περιγραφεί ως αντίδραση απέναντι σε κάποιου είδους απειλή είναι η «Ακινητοποίηση» ή «Πάγωμα». Ωστόσο δεν συμπεριλαμβάνεται ως αμυντική διεργασία διότι θεωρείται μέθοδος αποφυγής. 

Πώς συνδέεται ο Μηχανισμός με το Άγχος σήμερα;

Τα άτομα με Αγχώδεις διαταραχές εμφανίζουν συχνά ψυχοσωματικές αντιδράσεις ως απάντηση σε φανταστικές απειλές του περιβάλλοντος λόγω γνωστικών διαστρεβλώσεων που έχουν δημιουργηθεί βάση δυσλειτουργικών πεποιθήσεων. Ο Μηχανισμός της «Φυγής ή Πάλης» δεν σχετίζεται με τα ερεθίσματα που ενεργοποιούν στρες ή Άγχος ωστόσο αποτελεί μία ενστικτώδη συμπεριφορά. Στη σημερινή εποχή λοιπόν έχει ως σκοπό την «προστασία» αλλά σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται εξαιρετικά ψυχοφθόρα.

Σε αντίθεση με το παρελθόν οδηγεί σε αποφυγές με αποτέλεσμα το άτομο να εγκλωβίζεται σε έναν Φαύλο Κύκλο δυσφορίας. Μάλιστα, τα συμπτώματα παρερμηνεύονται συχνά ως παθολογικά διαιωνίζοντας περαιτέρω το φόβο απέναντι σε καθημερινές δραστηριότητες. Αν κάποιος λοιπόν βρίσκεται σε υπερδιέγερση που συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, τότε θα ήταν ωφέλιμο να επισκεφτεί κάποιον ψυχολόγο ή να συμβουλευτεί τον γιατρό του ώστε να το αντιμετωπίσει αποτελεσματικά.

Της Δρ. Τέσσας Χριστοδούλου PhD, CPsych, AFBPsS, CSci

Related posts

Κοινωνικό Άγχος

Κοινωνικό Άγχος

Τι είναι το Κοινωνικό Άγχος; Αν και η αμηχανία σε κοινωνικές περιστάσεις είναι αναμενόμενη, στο Κοινωνικό Άγχος, υπάρχει επίμονη και έντονη...

Posted