Κρίσεις Πανικού

Τι είναι οι Κρίσεις Πανικού;

Στη σύγχρονη εποχή οι Κρίσεις Πανικού αποτελούν την συχνότερη εκδήλωση Άγχους. Τα επεισόδια συνοδεύονται από το αίσθημα του κενού, τον φόβο απώλειας ελέγχου και τον επικείμενο θάνατο. Η τελευταία έννοια μπορεί να είναι φυσιολογική «θα πεθάνω», κοινωνική «θα γίνω ρεζίλι» και εγκεφαλική «θα τρελαθώ». Αν και ρεαλιστικά, τα συμπτώματα δεν είναι παρά ένας τρόπος αφύπνισης, ωστόσο προκαλούν ανησυχία και χαρακτηρίζονται ως ένα «τρομακτικό βίωμα». Για αυτό και το άτομο αναπτύσσει συμπεριφορές ασφάλειας, αγοραφοβικού τύπου. Για παράδειγμα, μπορεί να αποφεύγει μέρη που σχετίζονται με μία προηγούμενη κρίση ή σε ακραίες περιπτώσεις να δυσκολεύεται να βγει από το σπίτι. Η έναρξη είναι αιφνίδια και η κλιμάκωση πραγματοποιείται εντός περίπου 10 λεπτών. Συχνά ακολουθεί έντονη εξάντληση και κόπωση. 

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η δύσπνοια, η ζαλάδα, η δυσφορία, η τάση για λιποθυμία, η εφίδρωση, το τρέμουλο, η ναυτία, το αίσθημα πνιγμού, τα μουδιάσματα και η ταχυκαρδία είναι μερικά από τα συμπτώματα. Ο κατάλογος όμως είναι μακρύς και ο καθένας μπορεί να αναφέρει πληθώρα διαφορετικών αντιδράσεων. Η ενεργοποίησή τους οφείλεται στις «φανταστικές απειλές» λόγω του Αμυντικού Μηχανισμός Φυγής ή ΠάληςΠιο συγκεκριμένα, το άτομο προετοιμάζεται να «διαφύγει» ή να απεγκλωβιστεί από μία κατάσταση με παράδοξο τρόπο. Η φύση των συμπτωμάτων όμως που παρομοιάζεται με πολλές παθολογικές ασθένειες, οδηγεί το άτομο σε καταστροφολογία. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχει η αίσθηση της πραγματικότητας ή του εαυτού (αποπροσωποποίηση). 

Πόσο συχνές είναι;

Οι Κρίσεις Πανικού εμφανίζονται συνήθως μία με δύο φορές στην διάρκεια της ζωής του ατόμου, ως απάντηση σε παρατεταμένο στρες. Τουλάχιστο 1 στους 10 θα βιώσει κάποιο «επεισόδιο» στην ζωή του. Αν υπάρχει αυξημένη συχνότητα που συνοδεύεται από φόβο εμφάνισης ενός επόμενου επεισοδίου τότε πρόκειται για Διαταραχή Πανικού. Ο αριθμός των προσβολών εξαρτάται από την σοβαρότητα και την χρονιότητα της κατάστασης. Ένα άτομο μπορεί να έχει 1 ή 2 επεισόδια τον μήνα ενώ κάποιος άλλος πολλά μέσα στη βδομάδα. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι το 6% του πληθυσμού πάσχει από Κρίσεις Πανικού με τις γυναίκες να διατρέχουν υψηλότερο ρίσκο. 

Σε ποια ηλικία εμφανίζονται;

Η έναρξη είναι μεταξύ 16 και 20 ετών στην διάρκεια δηλαδή της περιόδου της εφηβείας όπου συμβαίνουν αιφνίδιες αλλαγές. Στους ενήλικες, οι δύσκολες και δυσπροσαρμοστικές σχέσεις είναι μέσα στα κύρια αίτια εμφάνισης.Οι συναισθηματικές ελλείψεις σταδιακά οδηγούν σε ψυχική ένταση, άγχος και κατά συνέπεια σε Κρίσεις Πανικού.  Αρχικά μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην συνειδητοποίηση της πηγής της δυσλειτουργίας και για αυτό είναι απαραίτητη η αυτοπαρατήρηση. 

Ποια είναι τα αίτια;

Τα αίτια εντοπίζονται στον μαθημένο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Η συμμετοχή  της βιολογίας (λειτουργία εγκεφάλου) δεν είναι απολύτως γνωστή. Κάποιες έρευνες εμπλέκουν την κληρονομικότητα (γονίδια) μέσα από μελέτες διδύμων. Συνήθως όμως ένα παιδί μαθαίνει από τον γονέα ή τον σημαντικό άλλο ότι οι Κρίσεις Πανικού είναι ένας αποδεκτός τρόπος αντιμετώπισης καταστάσεων. Άλλα αίτια περιλαμβάνουν τις αντιφατικές επιθυμίες και φόβους, με τις κρίσεις να αποτελούν τρόπο διαφυγής. Οι τραυματικές εμπειρίες όπως ένα ατύχημα, μία απώλεια ή μία οικογενειακή κρίση επίσης αποτελούν παράγοντες κινδύνου. Οι πάσχοντες υιοθετούν έναν διαστρεβλωμένο τρόπο σκέψης με αυθαίρετα συμπεράσματα, εμμονή στους κανόνες και γενικεύσεις. Τα παιδιά με  έντονο ‘άγχος αποχωρισμού’, λόγω της προσκόλλησης και της ανασφάλειας έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης κρίσεων πανικού. Στη διάρκεια των συνεδριών της Ψυχοθεραπείας συναντάμε τις συνέπειες των στρεσσογόνων καταστάσεων και ο στόχος είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου ώστε να υπάρχει αποτελεσματική διαχείριση. 

Τα στρεσσογόνα γεγονότα που το άτομο δεν επεξεργάστηκε αποτελεσματικά, ή δείχνει υπερβολική αυστηρότητα με τον εαυτό του και έχει υψηλά standards, μπορεί να πυροδοτήσουν μια κρίση πανικού. Συχνά οι Κρίσεις Πανικού συνυπάρχουν με κατάθλιψη, καθώς και στις δύο περιπτώσεις, δεν υπήρχε επεξεργασία δυσφορικών συναισθημάτων του παρελθόντος. Από την άλλη, Κρίσεις Πανικού βιώνουν συχνά και οι δυναμικοί άνθρωποι που θέλουν να έχουν τον έλεγχο και δεν επιτρέπουν να βιώσουν τα δυσάρεστα συναισθήματά τους, αποφεύγοντας την εκδήλωση των ευάλωτων πλευρών τους.

 

Της Δρ. Τέσσας Χριστοδούλου PhD, CPsych, AFBPsS, CSci

Κλινικής Ψυχολόγου- Νευροψυχολόγου, Εγκληματολόγου

Related posts

Τεχνικές διαχείρισης Στρες

Τεχνικές διαχείρισης Στρες

Τι είναι το Στρες; Με τον όρο Στρες, αναφερόμαστε σε καταστάσεις όπου ο οργανισμός εκτίθεται σε πρωτόγνωρες συνθήκες κατά τις οποίες πρέπει να...

Posted
Αγοραφοβία

Αγοραφοβία

Τι είναι η Αγοραφοβία; Η Αγοραφοβία ανήκει στο φάσμα των Διαταραχών του Άγχους. Κυριολεκτικά αναφέρεται στον «φόβο της αγοράς», δηλαδή των...