Κρίσεις Πανικού

Τι είναι οι Κρίσεις Πανικού;

Στη σύγχρονη εποχή οι Κρίσεις Πανικού αποτελούν την συχνότερη εκδήλωση άγχους. Τα επεισόδια συνοδεύονται από το αίσθημα ενός συναισθηματικού κενού, φόβο απώλειας ελέγχου και επικείμενο θάνατο. Η έννοια του θανάτου μπορεί να είναι φυσιολογική «θα πεθάνω», κοινωνική «θα γίνω ρεζίλι» και εγκεφαλική «θα τρελαθώ». Αν και ρεαλιστικά, μία κρίση δεν είναι παρά ένας τρόπος αφύπνισης, ωστόσο προκαλεί ανησυχία και χαρακτηρίζεται ως «τρομακτικό βίωμα». Ο αυξημένος φόβος κατόπιν, οδηγεί σε ανεξέλεγκτη αγωνία για ένα επόμενο επεισόδιο. Για αυτό και το άτομο αναπτύσσει συμπεριφορές ασφάλειας αγοραφοβικού τύπου. Για παράδειγμα μπορεί να αποφύγει μέρη που σχετίζονται με μία προηγούμενη κρίση ή σε ακραίες περιπτώσεις να δυσκολεύεται να βγει από το σπίτι. Η έναρξη του επεισοδίου είναι αιφνίδια και η κλιμάκωση πραγματοποιείται εντός περίπου 10 λεπτών. Συχνά ακολουθεί εξάντληση και κόπωση. 

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η δύσπνοια, η ζαλάδα, η δυσφορία, η τάση για λιποθυμία, η εφίδρωση, το τρέμουλο, η ναυτία, το αίσθημα πνιγμού, τα μουδιάσματα και η ταχυκαρδία είναι μερικά από τα συμπτώματα. Ο κατάλογος όμως είναι μακρύς και ο καθένας αναφέρει πληθώρα αντιδράσεων. Η ενεργοποίησή τους οφείλεται στις «φανταστικές απειλές» λόγω του αμυντικού Μηχανισμός Φυγής ή ΠάληςΠιο συγκεκριμένα το άτομο προετοιμάζεται να «διαφύγει» ή να απεγκλωβιστεί από μία κατάσταση με παράδοξο τρόπο. Η φύση των συμπτωμάτων όμως που παρομοιάζεται με πολλές παθολογικές ασθένειες, οδηγεί το άτομο σε καταστροφολογία με αποτέλεσμα να αισθάνεται ότι «τρελαίνεται». Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχει η αίσθηση της πραγματικότητας ή του εαυτού (αποπροσωποποίηση). Συστήνεται να αξιολογούνται όλα τα παραπάνω ώστε να απορριφθεί το ενδεχόμενο φυσικής ασθένειας. 

Πόσο συχνές είναι;

Οι Κρίσεις Πανικού εμφανίζονται συνήθως μία με δύο φορές στην διάρκεια της ζωής του ατόμου, ως απάντηση σε παρατεταμένο στρες. Τουλάχιστο 1 στους 10 θα βιώσει κάποιο «επεισόδιο» στην ζωή του. Αν υπάρχει αυξημένη συχνότητα που συνοδεύεται από φόβο εμφάνισης ενός επόμενου επεισοδίου τότε πρόκειται για Διαταραχή Πανικού. Ο αριθμός των προσβολών εξαρτάται από την σοβαρότητα και την χρονιότητα της κατάστασης. Ένα άτομο μπορεί να έχει 1 ή 2 επεισόδια τον μήνα ενώ κάποιος άλλος πολλά μέσα στη βδομάδα. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι το 6% του πληθυσμού πάσχει από Κρίσεις Πανικού με τις γυναίκες να διατρέχουν υψηλότερο ρίσκο. 

Σε ποια ηλικία εμφανίζονται;

Η έναρξη είναι μεταξύ 16 και 20 ετών στην διάρκεια δηλαδή της περιόδου της εφηβείας όπου συμβαίνουν αιφνίδιες αλλαγές. Στους ενήλικες, οι δύσκολες και δυσπροσαρμοστικές σχέσεις είναι μέσα στα κύρια αίτια εμφάνισης.Οι συναισθηματικές ελλείψεις σταδιακά οδηγούν σε ψυχική ένταση, άγχος και κατά συνέπεια σε Κρίσεις Πανικού.  Αρχικά μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην συνειδητοποίηση της πηγής της δυσλειτουργίας και για αυτό είναι απαραίτητη η αυτοπαρατήρηση. 

Ποια είναι τα αίτια;

Τα αίτια εντοπίζονται στον μαθημένο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Η συμμετοχή  της βιολογίας (λειτουργία εγκεφάλου) δεν είναι απολύτως γνωστή. Κάποιες έρευνες εμπλέκουν την κληρονομικότητα (γονίδια) μέσα από μελέτες διδύμων. Συνήθως όμως ένα παιδί μαθαίνει από τον γονέα ή τον σημαντικό άλλο ότι οι Κρίσεις Πανικού είναι ένας αποδεκτός τρόπος αντιμετώπισης καταστάσεων. Άλλα αίτια περιλαμβάνουν τις αντιφατικές επιθυμίες και φόβους, με τις κρίσεις να αποτελούν τρόπο διαφυγής. Οι τραυματικές εμπειρίες όπως ένα ατύχημα, μία απώλεια ή μία οικογενειακή κρίση επίσης αποτελούν παράγοντες κινδύνου. Οι πάσχοντες υιοθετούν έναν διαστρεβλωμένο τρόπο σκέψης με αυθαίρετα συμπεράσματα, εμμονή στους κανόνες και γενικεύσεις. Τα παιδιά με  έντονο ‘άγχος αποχωρισμού’, λόγω της προσκόλλησης και της ανασφάλειας έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης κρίσεων πανικού. Στη διάρκεια των συνεδριών της Ψυχοθεραπείας συναντάμε τις συνέπειες των στρεσσογόνων καταστάσεων και ο στόχος είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου ώστε να υπάρχει αποτελεσματική διαχείριση. 

Θεραπεία 

Πολλές φορές τα άτομα για να αντιμετωπίσουν ένα επεισόδιο παίρνουν σύντομες, βαθιές αναπνοές. Αυτό επιδεινώνει τα συμπτώματα καθώς το σώμα εκλαμβάνει την εντολή ως εγρήγορση. Συνεπώς, συμπτώματα όπως η ταχυκαρδία, επισπεύδονται και μέσω της επιλεκτικής προσοχής γίνονται εντονότερα. Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική στο 80% των ασθενών αν και το αίτημα/ επιθυμία του ατόμου να λύσει το πρόβλημα είναι ο πλέον καθοριστικός παράγοντας. Σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή τα αποτελέσματα είναι πιο άμεσα. Πρέπει όμως να δίνεται προσοχή ώστε να αποφεύγεται η συναισθηματική εξάρτηση. Οι επαναλαμβανόμενες Κρίσεις Πανικού συνδέονται με φοβίες, συναισθηματικές διαταραχές, ανησυχία για την υγεία και Αγοραφοβία. Ο θεραπευτής βοηθά στη διερεύνηση του διαστρεβλωμένου τρόπου σκέψης και των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων. Γίνεται επίσης εκπαίδευση στην προοδευτική μυϊκή χαλάρωση αλλά και στον τρόπο που οι Κρίσεις Πανικού λειτουργούν στον θεραπευόμενο. Στο τέλος το άτομο εκτίθεται κλιμακωτά σε δραστηριότητες που μέχρι τώρα αποφεύγονταν. Ο θεραπευόμενος, δεν επωφελείται μόνο από την εξασθένιση των συμπτωμάτων, αλλά εκπαιδεύεται σε δεξιότητες που θα τον βοηθήσουν να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά μελλοντικές αγχώδεις καταστάσεις. Το χρονικό διάστημα, που χρειάζεται για να ξεπεραστεί εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, αλλά και των βιωμάτων, που έχει το κάθε άτομο. 

Της Δρ. Τέσσας Χριστοδούλου PhD, CPsych, AFBPsS, CSci

Κλινικής Ψυχολόγου- Νευροψυχολόγου, Εγκληματολόγου

Related posts

Μηχανισμός Φυγής ή Πάλης

Μηχανισμός Φυγής ή Πάλης

Τι είναι ο Μηχανισμός «Φυγής ή Πάλης»; Ως όρος, ο Μηχανισμός «Φυγής ή Πάλης (Fight or Flight Response) χρησιμοποίηθηκε αρχικά από έναν Αμερικάνο...

Posted

Ψυχοσωματικά συμπτώματα

Δεν είναι λίγες οι φορές που όλοι μας έχουμε νιώσει δυσφορία, έντονη ενόχληση ή σωματικό πόνο χωρίς να ξέρουμε πού οφείλεται. Εκφράσεις όπως «έχω...

Αγοραφοβία

Αγοραφοβία

Τι είναι η Αγοραφοβία; Η Αγοραφοβία ανήκει στο φάσμα των Διαταραχών του Άγχους. Κυριολεκτικά αναφέρεται στον «φόβο της αγοράς», δηλαδή των...