Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Μήπως φοβάστε ότι θα κολλήσετε κάποια μολυσματική ασθένεια ή μικρόβιο και πλένετε συνεχώς τα χέρια σας; Ελέγχετε συχνά πόρτες και ηλεκτρικές συσκευές; Φοβάστε ότι θα χάσετε τον έλεγχο και θα κάνετε κακό σε κάποιον; Έχετε ανεπιθύμητες εικόνες, σκέψεις ή παρορμήσεις; Αν τα αντικείμενα δεν είναι σε μία σειρά αυτό σας αγχώνει; Νιώθετε ότι ο χρόνος σας περιορίζεται και προκαλούνται προβλήματα στις σχέσεις; Αν ναι, τότε μπορεί να έχετε Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή.

Τι είναι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή;

Ανήκει στο φάσμα των διαταραχών άγχους και χαρακτηρίζεται από ανεπιθύμητες σκέψεις ή παρορμήσεις. Οι ιδεοληψίες χωρίζονται σε: 1. Φοβικές οι οποίες εμφανίζονται λόγω ανησυχίας για μία κατάσταση και διαφέρουν από τις ειδικές φοβίες. Επιβάλλονται στη σκέψη μέσω της επανάληψης ακόμα κι αν δεν υπάρχει εξωτερικό ερέθισμα.  Συνήθη θέματα είναι ο κίνδυνος της μόλυνσης, των ασθενειών και του θανάτου. 2. Ιδεακές που περιλαμβάνουν την ακούσια επιβολή στη σκέψη μίας λέξης ή ιδέας που προκαλεί προβληματισμό και άγχος. Το άτομο αισθάνεται έντονη αμφιβολία για την καθημερινότητά του και οδηγείται σε συνεχείς επαληθεύσεις για να μετριάσει το φόβο. 3. Ιδεοληπτικές παρορμήσεις στις οποίες κυριαρχεί η αίσθηση του ατόμου ότι κινδυνεύει να κάνει κάτι που έρχεται σε αντίθεση με το άμεσο περιβάλλον του. 

Οι ψυχαναγκασμοί είναι συμπεριφορές που παίρνουν την μορφή τελετουργίας. Συνοδεύουν τις φοβικές ή ιδεακές ιδεοληψίες για να εξαλείψουν το φόβο που προκαλούν. Για παράδειγμα, το πλύσιμο συνοδεύει τις φοβικές ιδεοληψίες της μόλυνσης και η επανάληψη τις ιδεακές ιδεοληψίες λόγω αμφιβολίας. Επίσης αποβλέπουν στο πλαίσιο μιας λογικής που αποδίδει «μαγικές» ιδιότητες στη σκέψη ή την τελετουργία, για να αποτρέψουν την εμφάνιση μίας κατάστασης ή να «ακυρώσουν» κάτι που έχει συμβεί. Η θεματολογία περιλαμβάνει τον φόβο της μόλυνσης, ανάγκη για συμμετρία, εμμονή με την πειθαρχία, τους κανόνες και την τελειότητα. Οι καταναγκασμοί όπως η καθαριότητα, η καταμέτρηση, η επιβεβαίωση, η αποφυγή και ο διαρκής έλεγχος μειώνουν παροδικά το στρες αλλά εγκλωβίζουν το άτομο σε  Φαύλο Κύκλο.

Ποια είναι τα αίτια;

Η διαταραχή προσβάλλει εξίσου άνδρες και γυναίκες κατά την ενηλικίωση. Δεν είναι σπάνιο όμως η έναρξη να σημειωθεί στην παιδική ή εφηβική ηλικία. Οι άνδρες έχουν μια πιο πρώιμη ηλικία έναρξης σε σύγκριση με τις γυναίκες.

Η αιτιολογία δεν είναι απολύτως γνωστή. Ο συνδυασμός γενετικών, κληρονομικών και περιβαντολογικών παραγόντων φαίνεται ότι συμβάλλουν στην ανάπτυξη της. Η δυσλειτουργία της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή στον εγκέφαλο και κυρίως της σεροτονίνης επίσης σχετίζονται με την εμφάνιση της. Ακόμη, απεικονιστικές μέθοδοι, εμπλέκουν περιοχές όπως είναι τα βασικά γάγγλια και κυρίως το ραβδωτό σώμα και τον κερκοφόρο πυρήνα με ενδείξεις αλλοιώσεων. Τα άτομα που έχουν μεγαλώσει σε περιβάλλον με στρες, υπερβολικές ευθύνες και ανατράφηκαν με αυστηρότητα, υψηλά στάνταρ επιδόσεων και αγχώδεις γονείς με απαιτήσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της διαταραχής. Από εκεί προκύπτουν γνωρίσματα όπως υπερβολικό αίσθημα ευθύνης, διαρκής ανησυχία, επιμονή στις λεπτομέρειες, τελειοθηρία και υψηλές προσδοκίες επίδοσης σε ό,τι αναλαμβάνουν. Η εκδήλωση της συμπτωματολογίας μπορεί να οφείλεται με ένα ποσοστό της τάξεως του 50% έως 70% σε κάποιο τραυματικό ή στρεσσογόνο γεγονός. 

Σύνοδα Ψυχικά Νοσήματα

Συχνά συνυπάρχει με διαταραχή πανικού, κατάθλιψη, κοινωνική φοβία, κατάχρηση ουσιών και υψηλά ποσοστά διατροφικών διαταραχών. Η πορεία είναι χρόνια και υπάρχει επίσης κίνδυνος εμφάνισης αυτοκτονικού ιδεασμού. Είναι η πέμπτη αιτία αναπηρίας ανάμεσα στις ψυχικές διαταραχές. Παρεμποδίζει τις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου στην εργασία, την ακαδημαϊκή ή σχολική επίδοση, τον έρωτα και την άντληση ικανοποίησης και χαράς. Ως αποτέλεσμα το άτομο εμπλέκεται σε μία διαμάχη συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις των άλλων και υιοθετείται ο έλεγχος των ενορμήσεων για αποφυγή της κριτικής. Αναπτύσσεται έτσι ένα βαθύ αίσθημα καθήκοντος με συνεχές άγχος και εμμονή με την τελειότητα. Το άτομο θεωρεί ότι έχει κριθεί πολύ αυστηρά και αναπτύσσει μηχανισμούς για να μην επαναληφθεί το «τραύμα» που είχε βιώσει.

Θεραπεία

Αρχικά, ο θεραπευτής μπορεί να χρειαστεί περισσότερες από μία συνεδρίες, για να κατανοήσει σε βάθος ποιό ή πόσα είδη ιδεοληψιών και τελετουργιών υπάρχουν, τι θεραπείες ακολούθησε το άτομο και τι αποτέλεσμα είχαν, την επίδραση του προβλήματος στην επαγγελματική, κοινωνική και οικογενειακή ζωή, το ιστορικό ανάπτυξής και αν συνυπάρχουν άλλες ψυχικές διαταραχές ταυτόχρονα. Αυτό είναι , αρχικά, απαραίτητο προκειμένου να παρουσιάσει ένα επαρκές πλάνο θεραπείας.

 Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα ως και 80%. Το άτομο εκτίθεται συστηματικά με στόχο την πρόληψη της απάντησης ενώ γίνεται αναδόμηση άκαμπτων, δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και σκέψεων. Σημαντικό ρόλο στην βελτίωση της πορείας της, παίζουν το ευνοϊκό και υποστηρικτικό κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον και οι καλής ποιότητας διαπροσωπικές σχέσεις.

Η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση είναι βραχείας διάρκειας και στοχεύει στην τροποποίηση των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και σκέψεων που οδηγούν στην ανάγκη ελέγχου ή εκτόνωσης του άγχους μέσω τελετουργιών. Το κόστος με τη συνεχή αλλαγή φαρμάκων, τις υποτροπές, τις πληρωμές επισκέψεων σε ψυχιάτρους και το κόστος μη εύρεσης εργασίας είναι μεγάλο σε σύγκριση με το κόστος αντιμετώπισής της.

Related posts

Αγοραφοβία

Αγοραφοβία

Τι είναι η Αγοραφοβία; Η Αγοραφοβία ανήκει στις διαταραχές του άγχους. Κυριολεκτικά σημαίνει «φόβος της αγοράς», δηλαδή των ανοιχτών χώρων. Είναι...

Ψυχοσωματικά συμπτώματα

Δεν είναι λίγες οι φορές που όλοι μας έχουμε νιώσει δυσφορία, έντονη ενόχληση ή σωματικό πόνο χωρίς να ξέρουμε πού οφείλεται. Εκφράσεις όπως «έχω...

Κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού

Τι είναι οι Κρίσεις Πανικού; Αναμφίβολα από τις πιο συχνές διαταραχές Άγχους, οι Κρίσεις Πανικού χαρακτηρίζονται ως ένα «τρομακτικό βίωμα». Κάθε...