Αντιμετώπιση διαταραχής πανικού

Το 80% των περιπτώσεων με διαταραχή πανικού, συχνά έχει θετικά αποτελέσματα με την γνωστική-συμπεριφοριστική θεραπεία. Σε αυτή, το άτομο μαθαίνει τεχνικές όπως αυτή της σωστής αναπνοής.

Πολλές φορές τα άτομα που εκδηλώνουν κρίσεις πανικού, για να τις αντιμετωπίσουν, παίρνουν σύντομες και βαθιές αναπνοές. Όταν ένα άτομο αναπνέει γρήγορα, συχνά η κατάστασή του επιδεινώνεται ή ακόμη οδηγεί σε πανικό. Το σώμα εκλαμβάνει την εντολή να γίνονται όλα πιο γρήγορα εσωτερικά του. Συνεπώς, συμπτώματα όπως η ταχυκαρδία, επισπεύδονται απλά και μόνο από τον γρήγορο ρυθμό αναπνοής. Ταυτόχρονα, υπάρχει η επιλεκτική προσοχή, η οποία κάνει το άτομο να εστιάζει στο σύμπτωμα, οπότε και να του φαίνεται πιο έντονο. Μέσα σε ένα θεραπευτικό πλαίσιο, το άτομο μαθαίνει να ελέγχει την αναπνοή του σταδιακά σε οκτώ ή δέκα αναπνοές ανά λεπτό τη στιγμή που νιώθει άγχος ή πανικό.

Τα άτομα με κρίσεις πανικού, αναπτύσσουν συχνά φόβο ότι τα σωματικά συμπτώματα είναι αποτέλεσμα κάποιας ασθένειας. Η πρόταση είναι, ότι αφού εξετασθεί όντως το ενδεχόμενο μια φυσικής ασθένειας και απορριφθεί ως ιδέα, να ελεγχθεί και κάποιο ψυχολογικό βάρος.

Πώς αντιμετωπίζεται η διαταραχή πανικού;

Η γνωσιακή-συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία θεωρείται από τις αποτελεσματικότερες θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή πανικού. Αρχικός στόχος της θεραπείας είναι να εκπαιδεύσει το θεραπευόμενο σε σχέση με το άγχος του: πώς αυτό δημιουργείται, συντηρείται και εκδηλώνεται στις διάφορες καταστάσεις της καθημερινότητάς του. Κατά τη διαδικασία εκπαίδευσης ο θεραπευόμενος μαθαίνει πώς λειτουργούν οι κρίσεις πανικού σε εκείνον εξατομικευμένα ως προέκταση του άγχους του και πώς ο φόβος του εκδηλώνεται παίζοντας βασικό ρόλο στην έξαρση των συμπτωμάτων του.

Στη συνέχεια, το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει και να τεστάρει τις καταστροφικές σκέψεις/ερμηνείες που εκλύουν τον πανικό ώστε να μειωθεί η ισχύς του. Επίσης, μαθαίνει, μέσω εξειδικευμένων τεχνικών εντός των συνεδριών, να απομυθοποιεί την επικινδυνότητα των σωματικών του αισθήσεων με αποτέλεσμα να μειώνεται ο φόβος του και κατά συνέπεια οι κρίσεις πανικού, αλλά και να εκτίθεται σταδιακά σε καταστάσεις ή δραστηριότητες που απέφευγε λόγω του πανικού.

Ο θεραπευόμενος, ολοκληρώνοντας τη θεραπεία, δεν επωφελείται μόνο από την εξασθένιση των συμπτωμάτων του, αλλά αποχωρεί έχοντας κατακτήσει σημαντικά εφόδια που θα τον βοηθήσουν να αντιμετωπίζει με επιτυχία, μόνος του πλέον, μελλοντικές αγχωτικές καταστάσεις που ενδέχεται να προκύψουν.

Στην Ελλάδα, η διαταραχή πανικού είναι εμφανής στο 6% του πληθυσμού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής αυτό το ποσοστό ανεβαίνει και μετρήσεις υποδεικνύουν ότι 1 στους 73 ανθρώπους πάσχει από αυτή τη διαταραχή. Το γυναικείο φύλο, συγκρατεί υψηλότερα ποσοστά από ότι το αντρικό. Παρόλα αυτά, οι άνδρες που εμφανίζουν διαταραχή πανικού, αυξάνονται συνεχώς.

Πολλές φορές τα άτομα για να αντιμετωπίσουν ένα επεισόδιο παίρνουν σύντομες, βαθιές αναπνοές. Αυτό επιδεινώνει τα συμπτώματα καθώς το σώμα εκλαμβάνει την εντολή ως εγρήγορση. Συνεπώς, συμπτώματα όπως η ταχυκαρδία, επισπεύδονται και μέσω της επιλεκτικής προσοχής γίνονται εντονότερα. Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική στο 80% των ασθενών αν και το αίτημα/ επιθυμία του ατόμου να λύσει το πρόβλημα είναι ο πλέον καθοριστικός παράγοντας. Σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή τα αποτελέσματα είναι πιο άμεσα. Πρέπει όμως να δίνεται προσοχή ώστε να αποφεύγεται η συναισθηματική εξάρτηση. Οι επαναλαμβανόμενες Κρίσεις Πανικού συνδέονται με φοβίες, συναισθηματικές διαταραχές, ανησυχία για την υγεία και Αγοραφοβία. Ο θεραπευτής βοηθά στη διερεύνηση του διαστρεβλωμένου τρόπου σκέψης και των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων. Γίνεται επίσης εκπαίδευση στην προοδευτική μυϊκή χαλάρωση αλλά και στον τρόπο που οι Κρίσεις Πανικού λειτουργούν στον θεραπευόμενο. Στο τέλος το άτομο εκτίθεται κλιμακωτά σε δραστηριότητες που μέχρι τώρα αποφεύγονταν. Ο θεραπευόμενος, δεν επωφελείται μόνο από την εξασθένιση των συμπτωμάτων, αλλά εκπαιδεύεται σε δεξιότητες που θα τον βοηθήσουν να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά μελλοντικές αγχώδεις καταστάσεις. Το χρονικό διάστημα, που χρειάζεται για να ξεπεραστεί εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, αλλά και των βιωμάτων, που έχει το κάθε άτομο.

Χρειάζεται θεραπεία για τις κρίσεις πανικού; Ο ρόλος του ψυχολόγου.

Η κρίση πανικού είναι διαταραχή η οποία αντιμετωπίζεται και εξαλείφεται σταδιακά, στο πλαίσιο ψυχοθεραπείας του ατόμου, με ψυχολόγο, ψυχοθεραπευτή ή ψυχίατρο – ψυχοθεραπευτή. Η ψυχοθεραπεία θα εντοπίσει και θα αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια συσσώρευσης άγχους και εκδήλωσης συμπτωμάτων πανικού.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αρκετά δημοφιλής στο δυτικό κόσμο η χρήση τεχνικών χαλάρωσης, όπως η yoga και ο διαλογισμός, πρακτικές που θεωρείται ότι συνεπικουρούν στη μείωση του άγχους. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού προτείνεται από ψυχιάτρους σε αρκετές περιπτώσεις, κατά τις οποίες το άτομο δυσκολεύεται να λειτουργήσει στην καθημερινότητά του ή το στρες συνυπάρχει με βαριάς μορφής κατάθλιψη. Συνήθως, η αντιμετώπιση της κρίσης πανικού γίνεται με έναν συνδυασμό ψυχοθεραπευτικών μεθόδων και συμβουλευτικών τεχνικών, ανάλογα με την περίπτωση. Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι η επεξεργασία πολλών άλλων θεμάτων, κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, πέραν από τις κρίσεις πανικού καθαυτές, έχει τελικά θεαματικά αποτελέσματα για τις ίδιες τις κρίσεις.

 

Οριστική αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού.

Η κρίση πανικού είναι μια έκρηξη συσσωρευμένης πίεσης και στρες, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνιμα και αποτελεσματικά. Εφόσον το άτομο που υποφέρει αναζητήσει θεραπεία, έχει τη δυνατότητα να μάθει πώς να διαχειρίζεται το άγχος και τις εκδηλώσεις του, μέσα από την ψυχοθεραπεία και τη θεραπευτική παρέμβαση του ψυχολόγου – ψυχοθεραπευτή.

Σε κάθε περίπτωση συστήνεται το άτομο να αναζητήσει τη βοήθεια ειδικού, καθώς, χωρίς θεραπεία, τα συμπτώματα δεν αναμένεται να περιοριστούν, αντίθετα είναι πιθανόν να επιδεινωθούν.

Στην εποχή μας οι κρίσεις πανικού αποτελούν μια από τις πιο συνήθεις εκδηλώσεις άγχους στο νεανικό κοινό. Συνοδεύονται πάντα από πληθώρα σωματικών συμπτωμάτων όπως ταχυπαλμία, εφίδρωση, αίσθηση ενός γενικευμένου συναισθηματικού κενού, φόβο απώλειας της ζωής και πολλά άλλα κι έτσι μπλοκάρουν και περιορίζουν τη λειτουργικότητα του ατόμου σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Ενώ στη πραγματικότητα μια κρίση πανικού δεν είναι παρά ένα σημάδι ότι οφείλουμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας, τα αποτελέσματα της στο σώμα μας προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία και ένταση που μοιάζει στιγμιαία σαν ένα χαοτικό τέλμα. Η αλήθεια είναι πως το άτομο δε κινδυνεύει κατά τη διάρκεια της κρίσης αυτής και η υστερική μορφή των συμπτωμάτων που τα χαρακτηρίζει η υπερβολή και το χάος είναι μια χρήσιμη και καλή εκκίνηση για το άτομο να αναζητήσει τις αιτίες και τους λόγους που έφεραν στη ζωή του τη κρίση πανικού.

Από εμπειρία μιλώντας η κρίση πανικού είναι ένα καλό εφαλτήριο για το άτομο να αντιμετωπίσει προβλήματα και νευρώσεις που υπάρχουν καιρό και ζητούν επιτέλους λύση.Οι οικογένειες των ατόμων που υποφέρουν από κρίσεις πανικού δυσκολεύονται να τις χειριστούν γιατί οι κρίσεις αυτές μεταφέρουν την ένταση τους σε όλο το περιβάλλον του ατόμου που νοσεί και επιπλέον πιθανά να αυξάνουν το άγχος και τη κακή διάθεση στο σύνολο της οικογένειας καθώς μια κρίση σε ένα μέλος της οικογένειας μπορεί να ανασύρει συγκρούσεις και χρόνιες οικογενειακές δυσκολίες και συνακόλουθα να προκύψει άγχος και μια αίσθηση του αβοήθητου στο σύνολο της οικογενειακής δομής.

Πάντως οι  κρίσεις πανικού μπορούν εύκολα να επιλυθούν και το άτομο να ηρεμήσει και να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς κανένα πρόβλημα μέσω της ψυχοθεραπείας. Το πλαίσιο αποδοχής και η ενδοσκόπηση στις πραγματικές αιτίες των κρίσεων αυτών μπορούν και τις εξαλείψουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και το άτομο ανακουφίζεται και συχνά σύντομα ξεχνάει τη κατάσταση αυτή.

Φαρμακευτική αγωγή και κρίσεις πανικού:

Πολύ συχνά κατά τη διάρκεια των κρίσεων πανικού οι ασθενείς καταφεύγουν στη λύση της φαρμακευτικής αγωγής με σκοπό την άμεση αντιμετώπιση των συμπτωμάτων ακραίου άγχους που χαρακτηρίζει τις κρίσεις αυτές. Προσωπικά δεν έχω κάποιο λόγο να διαφωνίσω με τη φαρμακευτική αγωγή ώς λύση όμως χρειάζεται προσοχή ως προς τη διάρκεια λήψης και το είδος της αγωγής καθώς πολύ συχνά συναντάμε τη συναισθηματική εξάρτηση του ατόμου από την αγωγή του και την άρνηση να τη διακόψει όταν χρειάζεται με το φόβο ότι τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού θα επιστρέψουν.

Εδώ όμως προκύπτει ο εξής προβληματισμός.

Εάν το άτομο στηριχθεί στα αποτελέσματα της αγωγής πώς θα μπορέσει να τα διαχωρίσει από τα αποτελέσματα της προσωπικής του δουλειάς με τον εαυτό του κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας του;

Επίσης ποιο μπορεί να είναι το κέρδος της σιγουριάς που προσφέρει μια φαρμακευτική ουσία σε σύγκριση με το κέρδος που προκύπτει απο τη προσωπική νίκη και επικράτηση επί των συμπτωμάτων των κρίσεων πανικου; Σε κάθε περίπτωση μια ολιστική αντιμετώπιση που συνδυάζει αυτό που είναι εξατομικευμένα σωστό για τη κάθε ξεχωριστή περίπτωση ασθενείας είναι και αυτό που θα δώσει τα καλύτερα και πιο σταθερά σε βάθος χρόνου αποτελέσματα λύσης στο πρόβλημα.

Κοινωνική ζωή και κρίσεις πανικού:

Ένα από τα μυστικά στην αποθεραπεία και αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού είναι η κοινωνικοποίηση και η επαφή του ατόμου με τη ζωή. Οι κρίσεις πανικού έρχονται σαν ένα σκοτεινό εμπόδιο για το άτομο και υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσουν στην απομόνωση και την απομάκρυνση του ατόμου από τον κοινωνικό του περίγυρο και της επαφές του.

Όσο κι αν ακούγεται δύκολο και κάποιες φορές ουτοπικό για το άτομο που υποφέρει από κρίσεις πανικού να συνεχίσει να ζεί κανονικά, εντούτις η προσπάθεια να συνεχίσει και να μην εγκαταλείψει τη ζωή δίνουν σαφώς μια καλύτερη και πιο σύντομη πρόγνωση θεραπείας απ΄οτι η εσωστρέφεια και η παραίτηση. Το μυστικό στη θεραπεία των κρίσεων πανικού είναι το άτομο να συνεχίσει τη ζωή του όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα και πιο κόντα στην εικόνα που αυτή είχε πριν την έναρξη των κρίσεων.

Ο ασθενής είναι καλό να πιέσει λίγο τον εαυτό του στο να μην υποκύψει στη σφοδρότητα των συμπτωμάτων της κρίσης πανικού και πολύ σύντομα, σε συνδυασμό πάντα με τη ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση τιου προβλήματος, θα είναι σε θέση να ζει τη ζωή του με αισιοδοξία και οι κρίσεις σταδιακά θα μειώνονται σε ένταση, χρόνο και συχνότητα.

Συμπερασματικά: