Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ)

Η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) περιγράφει την εκτεταμένη, μη ρεαλιστική ανησυχία. Ακόμα και χωρίς αφορμή το άτομο αισθάνεται μία μη διαχειρίσιμη ένταση. Θεωρείται ως πυρηνική διαταραχή άγχους με σταδιακή έναρξη. Συχνά οι θεραπευόμενοι αναφέρουν ότι αισθανόταν ανήσυχοι σε όλη την διάρκεια της ζωής τους.

  1. Τα άτομα με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή χαρακτηρίζονται από υπερβολικό άγχος, νευρικότητα, δυσκολίας συγκέντρωσης της προσοχής ή αίσθημα πως το μυαλό είναι άδειο, ευερεθιστότητα, μυϊκή ένταση και διαταραχή ύπνου.
  2. Τα παιδιά μπορεί να ανησυχούν υπερβολικά για τις επιδόσεις τους στο σχολείο, για τις σχέσεις τους με τα παιδιά και πολλές φορές δίνουν την εντύπωση του τελειομανή.

    Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής είναι η ανησυχία. Τα άτομα με ΓΑΔ ανησυχούν συνεχώς και πολύ συχνά για ασήμαντα πράγματα. Η ανησυχία του ατόμου αναφέρεται στην γνωστική του τάση να αναμασά ένα πρόβλημα και να μην μπορεί να ησυχάσει από αυτό και συνήθως αυτή η ανησυχία συνεχίζεται γιατί το άτομο δεν μπορεί να καταλήξει σε μία λύση του προβλήματος.

    Οι περισσότεροι από εμάς ανησυχούμε συχνά, αλλά οι ανησυχίες των ατόμων με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή είναι υπερβολικές, ανεξέλεγκτες και για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Άλλα συμπτώματα που είναι παρόντα στην ΓΑΔ είναι η εύκολη κόπωση, η ευερεθιστότητα, η νευρικότητα, η δυσκολία συγκέντρωσης και η μυϊκή ένταση. Τα άτομα με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή ανησυχούν για ζητήματα παρόμοια με αυτά που απασχολούν τους περισσότερους από εμάς, όπως οι σχέσεις, η υγεία, τα επαγγελματικά και οικονομικά θέματα, οι καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε. Η διαφορά είναι ότι αυτά τα άτομα ανησυχούν περισσότερο για αυτά τα ζητήματα και οι επίμονες ανησυχίες τους  παρεμποδίζουν την καθημερινότητά τους και τους καθιστούν δυσλειτουργικούς σε όλα τα επίπεδα της ζωής τους.

    Η ΓΑΔ συνήθως ξεκινά στην εφηβεία, αν και τα άτομα με την διαταραχή αυτή συχνά αναφέρουν ότι είχαν την τάση να ανησυχούν σε όλη την διάρκεια της ζωής τους, ενώ συχνά τείνει να εμφανίζεται μαζί με άλλες αγχώδεις διαταραχές, καθώς και με την κατάθλιψη. Οι γνωστικοί παράγοντες μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε γιατί κάποια άτομα ανησυχούν περισσότερο από κάποια αλλά. Η ανησυχία, το βασικό χαρακτηριστικό της ΓΑΔ, μοιάζει τόσο δυσάρεστο που αναρωτιέται κανείς γιατί κάποιοι άνθρωποι να ανησυχούν τόσο πολύ. Ας δούμε λοιπόν πώς λειτουργεί η ανησυχία.

    Η ανησυχία σε αυτές τις περιπτώσεις δρα ως ενίσχυση επειδή αποσπά την προσοχή των ατόμων από ισχυρά αρνητικά συναισθήματα και αγχογόνες νοερές εικόνες. Η ανησυχία είναι ένα συναίσθημα που δεν περιλαμβάνει νοερές εικόνες ούτε προκαλεί έντονες σωματικές αλλαγές που συνήθως συνοδεύουν ένα δυσάρεστο συναίσθημα και φαίνεται να μειώνει τις ψυχοφυσιολογικές ενδείξεις της διέγερσης. Συνεπώς, τα άτομα με ΓΑΔ ενδεχομένως αποφεύγουν μέσω της ανησυχίας άλλα δυσάρεστα συναισθήματα που θα ήταν πιο έντονα από ο,τι είναι η ανησυχία. Ως συνέπεια όμως αυτής της αποφυγής το άγχος που σχετίζεται με τις διάφορες ανησυχίες και αγχογόνες νοερές εικόνες δεν αποσβένεται.

    Πολλές έρευνες δείχνουν ότι  τα άτομα με ΓΑΔ, σε μεγάλο ποσοστό, έχουν βιώσει κάποιο τραύμα, όπως θάνατο, τραυματισμό ή κάποια ασθένεια. Η ανησυχία, λοιπόν, μπορεί να τους αποσπά από την δυσφορία που θα βίωναν εάν αντανακλούσαν αυτά τα τραυματικά συμβάντα ή σε πολλές περιπτώσεις να τους προστατεύει από φρικιαστικές νοερές εικόνες πιθανών μελλοντικών στρεσογόνες συμβάντων, όπως για παράδειγμα η εικόνα ενός προσώπου που αγαπούν σε τροχαίο δυστύχημα.

    1. Μια σημαντική συμπεριφορική προσέγγιση περιλαμβάνει την εκπαίδευση στην χαλάρωση. Ο θεραπευτής διδάσκει στο άτομο στρατηγικές ώστε να συμπεριφέρεται με τρόπους που προάγουν την ηρεμία, οι οποίες περιλαμβάνουν την χαλάρωση των μυϊκών ομάδων και την δημιουργία χαλαρωτικών νοερών εικόνων.
    2. Η γνωστική- συμπεριφορική θεραπεία εστιάζεται στο να βοηθήσει το άτομο να αμφισβητήσει τις σκέψεις του γύρω από πιθανές απειλές ή συνθήκες στις οποίες χάνει τον έλεγχο, αλλά και στο να εντοπίσει τις ενδείξεις του άγχους, να αντιμετωπίσει τις αρνητικές σκέψεις τους και να εστιάσει στην παρούσα στιγμή αντιμετωπίζοντας βασικούς φόβους που ενδεχομένως αποφεύγει μέσω της ανησυχίας.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η ΓΑΔ, χαρακτηρίζεται από άγχος σχετικά με γεγονότα ή δραστηριότητες των οποίων η ένταση και η διάρκεια είναι δυσανάλογη των πιθανών κινδύνων ή επιπτώσεων. Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε συνδυασμό, συχνότητα και ένταση. Η υπερβολική ανησυχία για καθημερινά προβλήματα όπως η δουλειά, τα οικονομικά, η υγεία και οι σχέσεις είναι από τα κύρια χαρακτηριστικά της. Για παράδειγμα, κάποιος ανησυχεί για την ασφάλεια ενός αγαπημένου προσώπου ή πιστεύει πως κάτι κακό θα συμβεί. Η ανησυχία μπορεί να ξεκινά από την στιγμή που ξυπνά το άτομο και να συνεχίζεται όλη την ημέρα. Συχνά εμφανίζονται σύνοδα νοητικά συμπτώματα που περιλαμβάνουν: δυσκολία συγκέντρωσης, εκνευρισμό, κόπωση, διαταραχές μνήμης, ευθιξία και έμμονες σκέψεις. Πιθανές είναι και οι ψυχοσωματικές αντιδράσεις όπως γαστρεντερικές διαταραχές, τρέμουλο, εφίδρωση, ημικρανίες, μυικούς πόνους, ταχυπαλμία, αϋπνία και δερματολογικά προβλήματα. 

Η ΓΑΔ σε παιδιά και εφήβους

Δεν είναι σπάνιο τα συμπτώματα της ΓΑΔ να εκδηλωθούν ακόμα και στη διάρκεια της παιδικής ή εφηβικής ηλικίας. Χαρακτηριστική είναι η  αμφιβολία και αμφισβήτηση των ικανοτήτων στο σχολείο, η έλλειψη αυτοπεποίθησης, η ανάγκη για επιβεβαίωση και συνεχή ενθάρρυνση. Επίσης εμφανίζεται άγχος προκειμένου το παιδί να είναι αρεστό στον κοινωνικό περίγυρο, παρουσιάζει τελειοθηρία και διαρκή ανάγκη διαβεβαιώσεων.

Ο ρόλος της ανησυχίας

Όταν το άτομο αντιλαμβάνεται μία κατάσταση με άγχος, τότε είναι πιθανό να υιοθετήσει κάποιες θετικές πεποιθήσεις. Αυτή διεργασία, γνωστή ως Ανησυχία Τύπου 1 θεωρείται ότι βοηθά το άτομο να αποδώσει κρατώντας το σε εγρήγορση. Αν το πρόβλημα που προκάλεσε την ανησυχία επιλυθεί τότε το άτομο θα ανακουφιστεί αν δεν υπάρξει το επιθυμητό αποτέλεσμα τότε η ανησυχία θα αυξηθεί.

Στη διάρκεια της πορείας της Ανησυχίας Τύπου 1, είναι πιθανόν να σχηματιστούν παράλληλα και αρνητικές πεποιθήσεις. Αυτό θα οδηγήσει το άτομο να ανησυχεί διαρκώς για το γεγονός ότι η ανησυχία του γίνεται ανεξέλεγκτη. Η «ανησυχία για την ανησυχία» ορίζεται ως Τύπου 2.  Σταδιακά αποφεύγονται καταστάσεις που δημιουργούν άγχος και ασκείται έλεγχος ώστε να προληφθούν αρνητικά αποτελέσματα.  Αυτός ο φαύλος κύκλος αναπτύσσει και διαιωνίζει τη ΓΑΔ.

Διάγνωση και Αίτια

Για τη διάγνωση απαιτείται συνεχής εμφάνιση των συμπτωμάτων για τουλάχιστον 6 μήνες. Η ΓΑΔ είναι 2 με 3 φορές πιο συχνή στις γυναίκες και στα άτομα που έχουν οικογενειακό ιστορικό. Αν μείνει χωρίς θεραπεία μπορεί να εμφανιστεί Κατάθλιψη, εξάρτηση από ουσίες και εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα αίτια δεν είναι απολύτως γνωστά. Ευθύνονται συνήθως αιφνίδιες αλλαγές που μπορεί το άτομο να βιώσει σε κάθε περίοδο της ζωής του και συντελούν στην μη ανάπτυξη επαρκών δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων.

Υπάρχει θεραπεία;

Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή (βενζοδιαζεπίνες- αγχολυτικά- αντικαταθλιπτικά) όταν χρειάζεται έχει τα πιο άμεσα αποτελέσματα. Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης, καταγράφονται οι σκέψεις και οι συμπεριφορές που σχετίζονται με τα συμπτώματα. Το άτομο εκπαίδευεται στη διαχείριση της ανησυχίας, αμφισβητεί τις δυσλειτουργικές σκέψεις  μέσω συμπεριφορικών πειραμάτων και μαθαίνει ωφέλιμες στρατηγικές λειτουργικής επίλυσης προβλημάτων για την αντιμετώπιση της αναβλητικότητας.

 

Related posts

Υποχονδρίαση

Υποχονδρίαση

Τι είναι η Υποχονδρίαση; Με τον όρο Υποχονδρίαση, περιγράφεται ο παράλογος φόβος του ατόμου ότι πάσχει από μία σοβαρή ασθένεια. Κάθε σύμπτωμα...

Posted

Ψυχοσωματικά συμπτώματα

Δεν είναι λίγες οι φορές που όλοι μας έχουμε νιώσει δυσφορία, έντονη ενόχληση ή σωματικό πόνο χωρίς να ξέρουμε πού οφείλεται. Εκφράσεις όπως «έχω...