Άτομα με Νοητική Υστέρηση ως Ύποπτοι Ποινικών αδικημάτων

Τα άτομα με Νοητική Υστέρηση ως Ύποπτοι Ποινικών αδικημάτων

Η συσχέτιση της ψυχικής ασθένειας και της εγκληματικής συμπεριφοράς έχει αποτελέσει θέμα συζήτησης, καθώς και αντιπαράθεσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική μελέτη σε σωφρονιστικά ιδρύματα αλλά και στις κοινότητες έχει καταδείξει μία σημαντική αύξηση μεταξύ των δύο αυτών παραμέτρων. 

Στην βιβλιογραφία δεν αναφέρονται πολλές περιπτώσεις στις οποίες άτομα με Νοητική Υστέρηση εμπλέκονται ως ύποπτοι ποινικών αδικημάτων αλλά συνήθως οι πράξεις αφορούν: εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας, σεξουαλικές παραβάσεις, εμπρησμοούς και επιθετική συμπεριφορά. 

Τι είναι η Νοητική Υστέρηση;

Ο ορισμός που δίνεται τόσο από το DSM-V (2015) όσο και από το ICD-10, ορίζει την Νοητική Υστέρηση ως την ύπαρξη Νοητικού Πηλίκου (Intellectual Quotient, IQ), μικρότερου από 70, όπως αυτό ορίζεται από Ψυχομετρικές δοκιμασίες. Επιπρόσθετα, βασική προϋπόθεση αποτελεί και η ύπαρξη συνοδών ελλειμμάτων λειτουργικότητας σε τομείς όπως: η επικοινωνία, η αυτοεξυπηρέτηση, οι κοινωνικές δεξιότητες, ο προσανατολισμός, η υγεία, η ασφάλεια και η εργασία. Η έναρξη των παραπάνω δυσχερειών θα πρέπει να χρονολογείται πριν την ηλικία των 18 ετών. Η συχνότητα της στο γενικό πληθυσμό μπορεί να φτάσει και το 3%. 

Η Νοητική Υστέρηση συχνά μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικά προβλήματα, κοινωνικό αποκλεισμό, προκατάληψη και έλλειψη στέγης. Εμφανίζεται υψηλή συνοσηρότητα και με άλλες ψυχικές διαταραχές (Κατάθλιψη, Διαταραχές Άγχους, Ψυχωσικό Ιδεασμό) με αποτέλεσμα δυσπρασορμοστικές συμπεριφορές και παραβατικότητα. 

Πώς γίνεται η διάγνωση της Νοητικής Υστέρησης;

Για τον εντοπισμό χαρακτηριστικών που παραπέμπουν στην διάγνωση της Νοητικής Υστέρησης απαραίτητη είναι η χρήση ψυχομετρικών εργαλείων μέτρησης της Γενικής Νοημοσύνης αλλά και των παραμέτρων αυτών. Οι πιο αξιόπιστες και έγκυρες δοκιμασίες παγκοσμίως περιλαμβάνουν το Raven’s Progressive and Colored Matrices (Pearson Assessment), το Wechsler Adult Intelligence Scale/ Wechsler Intelligence Scale for Children αλλά και την παράλληλη χρήση του τεστ αξιολόγησης της Ψυχοπαθολογίας και Προσωπικότητας MMPI-2 ή του Rorschach. 

Μέχρι πριν από 2-3 χρόνια η ανωτέρω προτεινόμενη συστοιχία δοκιμασιών για την ακριβή διάγνωση δεν ήταν εφικτή λόγω έλλειψη προσαρμογής και στάθμισης του Wechsler Adult Intelligence Scale στον Ελληνικό πληθυσμό. Το αποτέλεσμα ήταν ότι η συλλογή επαρκών στοιχείων δυσκόλευε την διάγνωση τόσο σε Κλινικό όσο και Δικαστικό πλαίσιο.

Επιπρόσθετα, συχνά λόγω άγνοιας, έλλειψης εξειδικευμένης κατάρτισης και αμέλειας των ειδικών η Νοητική Υστέρηση περνά απαρατήρητη ή δεν αξιολογείται από Πραγματογνώμονες ή Τεχνικούς Συμβούλους. Η χορήγηση και η βαθμολόγηση είναι απαραίτητο να γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένο Κλινικό Ψυχολόγο ή/και Νευροψυχολόγο. Το αποτέλεσμα είναι τα άτομα που αντιμετωπίζουν αντικειμενική γνωστική δυσλειτουργία ενώ χρήζουν ειδικής μεταχείρισης τόσο στη διάρκεια της ανάκρισης όσο και της Ποινικής Δίκης να καταδικαστούν ως ένοχοι.

Ποιες είναι οι δυσκολίες;

Ο κατηγορούμενος με Νοητική Υστέρηση συχνά βρίσκεται αντιμέτωπος με δυσκολίες καθώς αν και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων μπορεί να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο ωστόσο δεν είναι πάντα σε θέση να κατανοήσει τις επιμέρους διαδικασίες. Το βασικότερο βέβαια πρόβλημα που ξεκινάει από την ανακριτική διαδικασία είναι οι ψευδείς ομολογίες. Τα άτομα με Νοητική Υστέρηση διακατέχονται από έντονη ανάγκη να ευχαριστήσουν τους άλλους και δείχνουν μεγάλη εμπιστοσύνη στα λεγόμενά τρίτων. Η χειραγώγηση και η πίεση είναι δύο παράγοντες που δρουν επιβαρυντικά στα άτομα με γνωστικές ελλείψεις, τα οποία μπορεί να απαντήσουν καταφατικά λόγω μειωμένης κατανόησης. Δυσκολεύονται επίσης να αντιληφθούν τα δικαιώματά τους εφόσον συχνά παραιτούνται από αυτά καθώς η ικανότητα διαχείρισής στρεσσογόνων καταστάσεων είναι σχεδόν ανύπαρκτη. 

Related posts

Ενδοοικογενειακή Βία

Ενδοοικογενειακή Βία

Τι είναι η Ενδοοικογενειακή Βία; Η Ενδοοικογενειακή Βία είναι πλέον Ποινικό Αδίκημα και τιμωρείται από τις διατάξεις του Νόμου 3500/2006, ΦΕΚ...

Δικαστική Συμπαράσταση

Δικαστική Συμπαράσταση

Τι είναι η Δικαστική Συμπαράσταση; Σε περιπτώσεις όπου διαταράσσεται η σωματική, ψυχική ή/και πνευματική λειτουργία, το άτομο μπορεί να χρειαστεί...